Ghazal No. 304: Do you know what the rebab is saying?
غزل شماره ۳۰۴: هیچ میدانی چه میگوید رباب؟
Do you know what the rebab says?
From the tears of the eye and from the livers of kebabs
هیچ میدانی چه میگوید رباب
ز اشک چشم و از جگرهای کباب
I am skin, far from flesh
How can I not wail in separation and in torment?
پوستیام دور مانده من ز گوشت
چون ننالم در فراق و در عذاب
The wood also says, I was a green branch
This broke me and tore that stirrup
چوب هم گوید بدم من شاخ سبز
زین من بشکست و بدرید آن رکاب
We are strangers in separation, O kings
Hear from us, to God is the return
ما غریبان فراقیم ای شهان
بشنوید از ما الی الله المأب
We first grew from God in the world
We also return to him from revolution
هم ز حق رستیم اول در جهان
هم بدو وا میرویم از انقلاب
Our cry is like a bell in a caravan
Or like thunder when clouds travel
بانگ ما همچون جرس در کاروان
یا چو رعدی وقت سیران سحاب
O traveler, do not set your heart on a dwelling
Lest you become tired at the time of attraction
ای مسافر دل منه بر منزلی
که شوی خسته به گاه اجتذاب
Because you have traveled many dwellings
From a drop to the time of youth
زانک از بسیار منزل رفتهای
تو ز نطفه تا به هنگام شباب
Take it easy so that you may be freed easily
You will both give easily and receive reward
سهل گیرش تا به سهلی وارهی
هم دهی آسان و هم یابی ثواب
Hold him hard who held you hard
Find him, he is the beginning and the end
سخت او را گیر کو سختت گرفت
اول او و آخر او او را بیاب
How well the kamancheh draws, for its arrow
Holds agitation in the hearts of lovers
خوش کمانچه میکشد کان تیر او
در دل عشاق دارد اضطراب
Turk, Roman, and Arab, if he is a lover
This sound of truth is his language
ترک و رومی و عرب گر عاشق است
همزبان اوست این بانگ صواب
The wind wails, calling you
That come into my fold to the stream of water
باد مینالد همیخواند تو را
که بیا اندر پیم تا جوی آب
I was water, I became wind, I came
To save the thirsty from this mirage
آب بودم باد گشتم آمدم
تا رهانم تشنگان را زین سراب
The speech is that of the wind that was water
It will become water when it throws off the veil
نطق آن بادست کآبی بوده است
آب گردد چون بیندازد نقاب
This cry arose from outside the six directions
That flee from direction and do not turn away from us
از برون شش جهت این بانگ خاست
کز جهت بگریز و رو از ما متاب
O lover, you are not less than a moth
When does a moth avoid fire?
عاشقا کمتر ز پروانه نهای
کی کند پروانه ز آتش اجتناب
The king is in the city for my owl
When do I leave the city and when do I take to ruin?
شاه در شهرست بهر جغد من
کی گذارم شهر و کی گیرم خراب
If an ass goes mad, here is a cow's tail
Strike it on the head so much that it foams
گر خری دیوانه شد نک کیر گاو
بر سرش چندان بزن کید لباب
If I seek his heart, his baseness will increase
God told the disbelievers to strike the necks
گر دلش جویم خسیش افزون شود
کافران را گفت حق ضرب الرقاب
Ghazal No. 304: Do you know what the rebab is saying?
Book: Divan e Shams
Author: Jalāl al-Dīn Muḥammad Rūmī